De Hoge Tatra

De Hoge Tatra is het kleinste hooggebergte dat zich als hooggebergte gedraagt. De hoofdkam is 26 kilometer lang en op het breedste punt zeventien kilometer, samen 341 vierkante kilometer waarvan 260 aan Slowaakse en 81 aan Poolse zijde. Binnen die kleine ruimte liggen ongeveer 120 bergmeren en volgens het nationale park 25 toppen boven de 2.500 meter. De bijnaam die je overal leest, het kleinste hooggebergte ter wereld, is een toeristische aanduiding en geen officiële classificatie. Wat er achter zit is wel juist: gletsjerreliëf, scherpe granieten toppen, een echte boomgrens en alpiene flora, allemaal samengeperst in een gebied dat je op een dag doorkruist.

Het hoogste punt van de Karpaten

De Gerlachovský štít meet 2.654,4 meter en is daarmee niet alleen het hoogste punt van Slowakije maar van de hele Karpaten. Oudere bronnen noemen 2.655 of zelfs 2.627 meter; die getallen zijn achterhaald.

Er loopt geen gemarkeerd pad naar de top. Alleen leden van een bij de internationale alpineclub aangesloten vereniging mogen zelfstandig omhoog, alle anderen zijn verplicht een gecertificeerde berggids te huren. De standaardroute klimt via de Velická próba en daalt via de Batizovská próba, met kettingen die er sinds 1880 hangen. Technisch is het klauterwerk, geen wandeling. De tweede top, de Lomnický štít van 2.634 meter, is wel bereikbaar zonder klimwerk, met de kabelbaan.

Štrbské Pleso, Starý Smokovec en Tatranská Lomnica

Aan de Slowaakse voet liggen drie plaatsen die als uitvalsbasis dienen, alle drie verbonden door de smalspoortrein. Štrbské Pleso ligt het hoogst, op ongeveer 1.350 meter, rond een gletsjermeer van bijna twintig hectare en twintig meter diep. Het is het centrum voor langlaufen en schansspringen; op het bevroren meer werd in 1925 een wereldkampioenschap ijshockey gespeeld. Starý Smokovec op 1.010 meter is de oudste en centraalste plaats, ooit een kuuroord, en het vertrekpunt van de kabelspoorbaan naar Hrebienok. Tatranská Lomnica ligt met 850 meter het laagst en is het vertrekpunt van de kabelbanen naar Skalnaté pleso en de Lomnický štít; hier ligt ook het grootste skigebied van de Hoge Tatra.

Treinen, kabelbanen en liften

De Tatranské elektrické železnice is een elektrische smalspoortrein met twee lijnen: van Poprad via Starý Smokovec naar Štrbské Pleso, en van Starý Smokovec naar Tatranská Lomnica. Vanaf Štrba naar Štrbské Pleso rijdt bovendien een aparte tandradbaan. Een enkele rit kost vier euro, en er zijn netpassen van zes euro voor 24 uur, twaalf euro voor drie dagen en zestien euro voor een week. Aan het loket komt er een euro bij; kinderen onder de zes reizen gratis. De kabelbaan naar de Lomnický štít gaat in twee delen: eerst in ongeveer twintig minuten naar Skalnaté pleso, daarna in vijf tot negen minuten 868 meter omhoog naar de top. De capaciteit van dat tweede deel is maar 45 personen per uur, dus je reserveert vooraf een tijdslot en je mag hooguit vijftig minuten boven blijven. Reken op zestig euro of meer voor het bovenste stuk retour. De prijzen zijn dynamisch, zoals bij vliegtickets, dus vroeg boeken scheelt.

De kabelspoorbaan van Starý Smokovec naar Hrebienok overbrugt 247 hoogtemeters in viereneenhalve minuut en is rolstoeltoegankelijk. Bij Štrbské Pleso brengt een stoeltjeslift je in bijna zeven minuten naar Solisko op 1.814 meter; vandaar is het nog een uur tot anderhalf uur naar de top van Predné Solisko.

Wandelingen voor gewone wandelaars

Niet alles in de Tatra is klauterwerk. Vier routes zijn goed te doen zonder bergervaring. Vanaf Štrbské Pleso naar Popradské pleso en terug is 10,2 kilometer met 270 hoogtemeters en kost ongeveer drie uur; een deel loopt over de rode Tatranská magistrála, de route die dwars door het gebergte gaat. Vanaf hetzelfde punt loop je in ruim drie uur naar de Skok-waterval, 10,6 kilometer met 430 hoogtemeters, over een geel gemarkeerd pad naar een waterval van ruim 25 meter op 1.789 meter hoogte.

De wandeling naar het Zelené pleso en de berghut daarbij op 1.551 meter duurt tweeënhalf tot drie uur heen, dus reken op vijf tot zes uur retour; het pad loopt comfortabel door bos en over weiden. Met kinderen is de route van Hrebienok naar de watervallen van de Studený potok de beste keuze: vier kilometer in anderhalf uur, groen gemarkeerd, langs vier watervallen waarvan de Obrovský de grootste is. Mooist zijn ze in het voorjaar of na een paar dagen regen.

De seizoenssluiting

De hooggelegen paden zijn elk jaar dicht van 1 november tot en met 31 mei. Dat is de belangrijkste praktische informatie over dit gebergte, en tegelijk de informatie die het vaakst verouderd in reisgidsen staat: tot het nieuwe bezoekersreglement van december 2023 liep de sluiting tot 15 juni. Het zomerseizoen begint nu twee weken eerder. Het gaat om de paden naar toppen, zadels en passen, onder meer in de Bielovodská dolina, delen van de Javorová en de Malá Studená dolina, de route over de Poľský hrebeň en delen van de Mengusovská dolina inclusief de Rysy. De paden naar de berghutten blijven wel het hele jaar open, met als enige uitzondering de Chata pod Rysmi. In de winter zijn er ongeveer veertig gemarkeerde routes begaanbaar. De Symbolische Begraafplaats bij Popradské pleso heeft een eigen sluiting, van 15 december tot 30 april.

Wat wel en niet mag

Buiten de gemarkeerde paden komen mag alleen tussen 16 juni en 31 oktober en dan uitsluitend met een berggids. Dat is de overtreding waarvoor parkwachters het vaakst beboeten. Wildkamperen is verboden, zwemmen in de bergmeren en beken ook, en honden mogen alleen mee aan de lijn met muilkorf. In de zwaarst beschermde zones mag je bovendien alleen overdag lopen, van een uur na zonsopgang tot een uur voor zonsondergang.

Een boete ter plekke loopt tot driehonderd euro. Gaat het via een formele procedure, dan kan het bedrag voor een particulier oplopen tot 3.319 euro.

Het park en zijn buren

TANAP, het Tatra-nationaalpark, werd op 1 januari 1949 ingesteld en is het oudste nationale park van Slowakije. Het park zelf beslaat 738 vierkante kilometer, met een bufferzone van 307 daarbovenop. De Poolse tegenhanger kwam er in 1954. Samen vormen ze sinds 1993 een grensoverschrijdend biosfeerreservaat van UNESCO, wat iets anders is dan werelderfgoed. Het helpt om de vier gebergten uit elkaar te houden. De Hoge Tatra is het alpiene granieten hart. De Westelijke Tatra is ronder en grasachtiger, zonder toppen boven de 2.500 meter; de hoogste is de Bystrá met 2.248 meter, en het is er een stuk rustiger. De Belianske Tatra is een klein kalkstenen massief in het oosten dat vrijwel helemaal gesloten is voor bezoekers, op één gemarkeerd pad na. En de Lage Tatra is een apart gebergte ten zuiden van het Váhdal, met de Ďumbier van 2.043 meter en de Chopok van 2.024 meter, een eigen nationaal park uit 1978 en het skigebied Jasná.

Hoe je er komt

Poprad is de toegangspoort. De stad ligt aan de hoofdspoorlijn en is het vertrekpunt van de smalspoortrein het gebergte in. De trein vanaf Bratislava doet er ongeveer vier uur over en rijdt ongeveer elk uur; vanaf Košice ben je er in ruim een uur. De luchthaven Poprad-Tatry ligt op 718 meter en is daarmee een van de hoogstgelegen van Midden-Europa, maar het aanbod is klein: een handvol bestemmingen, waaronder Londen Luton en Gdańsk. De meeste reizigers komen binnen via Košice op 127 kilometer, Krakau op 160 kilometer of Bratislava op ruim driehonderd kilometer.

Met de auto rijd je vanaf Bratislava over de D1 via Trenčín en Žilina. Een e-vignet is verplicht en bij sneeuw of ijzel zijn winterbanden dat ook.

Veelgestelde vragen

  • Hoe hoog is de hoogste berg van Slowakije?

    De Gerlachovský štít meet 2.654,4 meter en is daarmee ook het hoogste punt van de hele Karpaten. Er loopt geen gemarkeerd pad naartoe; zonder lidmaatschap van een alpinistenvereniging ben je verplicht een berggids te huren.

  • Wanneer zijn de bergpaden in de Tatra gesloten?

    Van 1 november tot en met 31 mei zijn de hooggelegen paden naar toppen, zadels en passen dicht. Tot december 2023 liep die sluiting tot 15 juni; dat oude cijfer staat nog in veel reisgidsen. Paden naar de berghutten blijven het hele jaar open.

  • Kun je met een kabelbaan naar de top?

    Ja, naar de Lomnický štít op 2.634 meter. De capaciteit van het bovenste deel is maar 45 personen per uur, dus je reserveert vooraf een tijdslot en mag hooguit vijftig minuten boven blijven. Reken op zestig euro of meer voor dat stuk retour.

  • Welke wandelingen zijn geschikt voor beginners?

    Van Štrbské Pleso naar Popradské pleso, 10,2 kilometer in ongeveer drie uur. Naar de Skok-waterval, 10,6 kilometer in ruim drie uur. Met kinderen is de route van Hrebienok naar de watervallen van de Studený potok de beste keuze: vier kilometer in anderhalf uur.

  • Mag je van de paden af in de Tatra?

    Alleen tussen 16 juni en 31 oktober en dan uitsluitend met een gecertificeerde berggids. Dat is de overtreding waarvoor het vaakst wordt beboet. Een boete ter plekke loopt tot driehonderd euro, via een formele procedure tot 3.319 euro.

  • Hoe kom je in de Hoge Tatra?

    Poprad is de toegangspoort. De trein vanaf Bratislava doet er ongeveer vier uur over en rijdt ongeveer elk uur; vanaf Košice ben je er in ruim een uur. Vanaf Poprad brengt de smalspoortrein je naar Starý Smokovec, Štrbské Pleso en Tatranská Lomnica.